Nội dung Giáo án
KẾ HOẠCH BÀI DẠY
BÀI 26: MỘT SỐ NÉT VĂN HOÁ VÀ TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC, CÁCH MẠNG CỦA ĐỒNG BÀO NAM BỘ
Môn học: Lịch sử và Địa lí - Lớp: 4 (bộ Kết nối tri thức với cuộc sống) Thời gian thực hiện: 2 tiết
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực đặc thù
- Mô tả được sự chung sống hài hoà với thiên nhiên của người dân Nam Bộ thông qua một số nét văn hoá tiêu biểu: nhà ở (nhà sàn, nhà nổi ở vùng sông nước; nhà lợp bằng lá ở miệt vườn), chợ nổi trên sông, vận tải đường sông (ghe, xuồng) và trang phục (áo bà ba, khăn rằn).
- Nêu được truyền thống đấu tranh yêu nước và cách mạng của đồng bào Nam Bộ, có sử dụng một số tư liệu tranh ảnh, câu chuyện lịch sử về một số nhân vật tiêu biểu Nam Bộ như Trương Định, Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Thị Định.
- Kể lại được câu chuyện về một nhân vật lịch sử tiêu biểu cho truyền thống yêu nước và cách mạng của nhân dân Nam Bộ (ví dụ câu chuyện "Bình Tây Đại Nguyên soái" Trương Định).
2. Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: chủ động đọc thông tin và quan sát các Hình 1 đến 6 trong sách để tìm hiểu nét văn hoá và truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ.
- Giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm khi mô tả nét văn hoá, kể lại câu chuyện lịch sử, hoàn thành phiếu học tập và cùng tham gia trò chơi củng cố.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: lập sơ đồ tư duy hệ thống các nét văn hoá và dựng sơ đồ về các nhân vật tiêu biểu cho truyền thống yêu nước, cách mạng của vùng Nam Bộ.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: thêm yêu quý, tự hào về nền văn hoá đặc sắc và truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ, vùng đất được mệnh danh là "Thành đồng Tổ quốc".
- Trách nhiệm: có ý thức giữ gìn, bảo vệ những giá trị văn hoá truyền thống của quê hương và biết ơn các nhân vật đã đấu tranh bảo vệ quê hương, đất nước.
- Chăm chỉ: tích cực đọc thông tin, quan sát tranh ảnh, thảo luận nhóm và tham gia trò chơi củng cố.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1. Giáo viên:
- Kế hoạch bài dạy; sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 4, trang 108-111.
- Bản đồ hành chính Việt Nam phóng to (chỉ vị trí vùng Nam Bộ và các tỉnh, thành phố được nhắc trong bài: An Giang, Tiền Giang, Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Bến Tre).
- Tranh, ảnh phóng to: Hình 1 (Nhà nổi ở Châu Đốc, tỉnh An Giang), Hình 2 (Một ngôi nhà cổ được xây dựng từ cuối thế kỉ XIX ở Gò Công, tỉnh Tiền Giang), Hình 3 (Chợ nổi Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng), Hình 4 (Ghe, xuồng được người dân Nam Bộ sử dụng trong cuộc sống hằng ngày), Hình 5 (Trương Định được suy tôn làm Bình Tây Đại Nguyên soái, tranh vẽ), Hình 6 (Nguyễn Thị Định, 1920 - 1992).
- Nếu có tivi hoặc máy chiếu thì trình chiếu các hình trong sách và một số video ngắn về chợ nổi, nhà nổi, áo bà ba, khăn rằn; nếu không thì dùng tranh, ảnh phóng to hoặc bảng phụ.
- Phiếu học tập; bảng nhóm và phiếu điền khuyết cho trò chơi củng cố.
2. Học sinh:
- Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 4; vở ghi; bút; bút màu.
- Đọc trước Bài 26 và sưu tầm một số tranh, ảnh hoặc câu chuyện về văn hoá, nhân vật lịch sử của vùng Nam Bộ.
- Nhớ lại các bài đã học về vùng Nam Bộ (Chủ đề 6) để liên hệ.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
Hoạt động 1: Mở đầu (Khởi động) (khoảng 5 phút)
a. Mục tiêu: tạo hứng thú và huy động hiểu biết ban đầu của học sinh về cuộc sống, văn hoá và nhân vật lịch sử của vùng Nam Bộ để dẫn vào bài
b. Cách tiến hành:
Giáo viên: - Cho học sinh quan sát ảnh đầu bài và Hình 1 (Nhà nổi ở Châu Đốc, tỉnh An Giang, trang 108). - Nêu yêu cầu khởi động (trang 108): "Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về cuộc sống của người dân Nam Bộ. Vì sao vùng đất này được mệnh danh là "Thành đồng Tổ quốc"?" - Mời một số học sinh chia sẻ hiểu biết ban đầu; khuyến khích, chưa nhận xét đúng sai. - Dẫn dắt vào Bài 26 Một số nét văn hoá và truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ.
Học sinh: - Quan sát ảnh đầu bài và Hình 1 về nhà nổi ở Châu Đốc (tỉnh An Giang). - Suy nghĩ và chia sẻ những hiểu biết của em về cuộc sống của người dân Nam Bộ. - Nêu phỏng đoán vì sao vùng đất Nam Bộ được mệnh danh là "Thành đồng Tổ quốc". - Lắng nghe bạn chia sẻ, bổ sung ý kiến và chuẩn bị tâm thế bước vào bài học mới.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (Khám phá)
a. Mục tiêu: đọc thông tin và quan sát tranh ảnh để mô tả nhà ở truyền thống của người dân Nam Bộ và nêu sự thích nghi với thiên nhiên vùng sông nước
a. Mục tiêu: đọc thông tin và quan sát tranh ảnh để giới thiệu chợ nổi trên sông và kể tên một số chợ nổi lớn ở Nam Bộ
a. Mục tiêu: đọc thông tin và quan sát tranh ảnh để nêu vai trò của giao thông đường thuỷ và phương tiện đi lại chủ yếu của người dân Nam Bộ
a. Mục tiêu: đọc thông tin để mô tả trang phục tiêu biểu của người dân Nam Bộ
a. Mục tiêu: đọc thông tin và quan sát tranh ảnh để nêu truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ và kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử tiêu biểu
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành (khoảng 15 phút)
a. Mục tiêu: hệ thống hoá và củng cố kiến thức về nét văn hoá và truyền thống yêu nước, cách mạng của đồng bào Nam Bộ qua sơ đồ tư duy, sơ đồ nhân vật và trò chơi điền khuyết
Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm (khoảng 5 phút)
a. Mục tiêu: vận dụng hiểu biết về văn hoá của vùng để liên hệ, so sánh đời sống văn hoá của người dân Nam Bộ với địa phương em hoặc địa phương khác