Bài 5: Dân cư và hoạt động sản xuất ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ

KẾ HOẠCH BÀI DẠY

BÀI 5: DÂN CƯ VÀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT Ở VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI BẮC BỘ

Môn học: Lịch sử và Địa lí - Lớp: 4 (bộ Kết nối tri thức với cuộc sống) Thời gian thực hiện: 2 tiết

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Năng lực đặc thù

• Kể được tên một số dân tộc sinh sống ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ (ví dụ: Mường, Thái, Dao, Mông, Tày, Nùng, Kinh,...).
• Nhận xét được một cách đơn giản về sự phân bố dân cư ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ thông qua lược đồ phân bố dân cư (Hình 3).
• Kể được một số cách thức khai thác tự nhiên của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ (ví dụ: làm ruộng bậc thang, xây dựng các công trình thuỷ điện, khai thác khoáng sản,...) và nêu được vai trò của các cách thức đó.

2. Năng lực chung

• Tự chủ và tự học: chủ động đọc thông tin và quan sát các Hình 1, 2, 4, 5, lược đồ Hình 3, Hình 6 trong sách để tìm hiểu dân cư và hoạt động sản xuất của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
• Giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm khi kể tên các dân tộc, nhận xét phân bố dân cư trên lược đồ, hoàn thành phiếu học tập và cùng tham gia trò chơi củng cố.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: nêu được vai trò của ruộng bậc thang, thuỷ điện, khai thác khoáng sản và hệ thống hoá bằng sơ đồ tư duy về cách thức khai thác tự nhiên của vùng.

3. Phẩm chất

• Yêu nước: thêm yêu quý, tự hào về con người, các dân tộc và cách thức lao động sáng tạo của người dân vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
• Chăm chỉ: tích cực đọc thông tin, quan sát tranh ảnh, lược đồ, thảo luận nhóm và tham gia trò chơi.
• Trách nhiệm: có ý thức sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và khai thác tự nhiên hợp lí, bảo vệ môi trường của vùng.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1. Giáo viên:

• Kế hoạch bài dạy; sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 4, trang 24-27.
• Lược đồ mật độ dân số theo tỉnh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ năm 2020 (Hình 3) phóng to; lược đồ một số nhà máy thuỷ điện và mỏ khoáng sản ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ (Hình 6) phóng to; bản đồ hành chính Việt Nam (nếu có).
• Tranh, ảnh phóng to các Hình 1 (Người Mông), Hình 2 (Người Tày), Hình 4 (Ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải), Hình 5 (Nhà máy thuỷ điện Thác Bà); nếu có tivi hoặc máy chiếu thì trình chiếu các hình và lược đồ trong sách, nếu không thì dùng tranh ảnh, lược đồ phóng to hoặc bảng phụ.
• Phiếu học tập; bảng nhóm và thẻ từ cho trò chơi điền khuyết củng cố.

2. Học sinh:

• Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 4; vở ghi; bút; bút màu.
• Đọc trước Bài 5 và tìm hiểu một số hình ảnh về các dân tộc, ruộng bậc thang, nhà máy thuỷ điện ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
• Sưu tầm trước một tranh, ảnh về một dân tộc của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ để chia sẻ trong giờ học.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU

Hoạt động 1: Mở đầu (Khởi động) (khoảng 5 phút)

a. Mục tiêu: tạo hứng thú và huy động hiểu biết ban đầu của học sinh về con người và hoạt động sản xuất ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ để dẫn vào bài

b. Cách tiến hành:

Giáo viên: - Dẫn dắt bằng thông tin khởi động (trang 24): "Thiên nhiên của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ có nhiều nét đặc sắc góp phần tạo nên sự khác biệt về đời sống và hoạt động sản xuất của người dân trong vùng." - Nêu câu hỏi khởi động (trang 24): "Hãy nêu những hiểu biết của em về con người và hoạt động sản xuất ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ." - Mời một số học sinh chia sẻ hiểu biết ban đầu; khuyến khích, chưa nhận xét đúng sai. - Dẫn dắt vào Bài 5 Dân cư và hoạt động sản xuất ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.

Học sinh: - Lắng nghe thông tin khởi động và suy nghĩ về con người, hoạt động sản xuất của vùng. - Trả lời câu hỏi khởi động theo hiểu biết của mình. - Lắng nghe bạn chia sẻ, bổ sung ý kiến. - Chuẩn bị tâm thế bước vào bài học mới.

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (Khám phá)

a. Mục tiêu: kể tên một số dân tộc sinh sống ở vùng và nhận xét sự phân bố dân cư qua lược đồ mật độ dân số Hình 3

a. Mục tiêu: đọc thông tin và quan sát Hình 4 để nêu vai trò của ruộng bậc thang đối với đời sống và sản xuất của người dân khu vực miền núi Bắc Bộ

a. Mục tiêu: kể tên và xác định trên lược đồ một số nhà máy thuỷ điện và nêu vai trò của các công trình thuỷ điện ở vùng

a. Mục tiêu: xác định trên lược đồ một số mỏ khoáng sản và kể tên một số sản phẩm có nguồn gốc từ khoáng sản của vùng

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành (khoảng 15 phút)

a. Mục tiêu: hệ thống hoá và củng cố kiến thức về dân cư và cách thức khai thác tự nhiên của vùng qua sơ đồ tư duy, trò chơi điền khuyết và phiếu học tập

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm (khoảng 8 phút)

a. Mục tiêu: vận dụng hiểu biết về dân cư của vùng, sưu tầm và chia sẻ hình ảnh về một dân tộc ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ