Bài 15: Cách dùng và công dụng của từ điển

KẾ HOẠCH BÀI DẠY

BÀI 15: CÁCH DÙNG VÀ CÔNG DỤNG CỦA TỪ ĐIỂN (LUYỆN TỪ VÀ CÂU)

Môn học: Tiếng Việt - Lớp: 4 (bộ Kết nối tri thức với cuộc sống) Thời gian thực hiện: 1 tiết

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Năng lực đặc thù

• Biết cách sử dụng từ điển: chọn từ điển thích hợp, đọc Hướng dẫn sử dụng, đọc bảng chữ viết tắt và tra từ cần tìm nghĩa như hướng dẫn trong bài.
• Nắm được các bước tìm nghĩa của một từ trong từ điển qua ví dụ tìm nghĩa từ bình minh và vận dụng để tra nhanh nghĩa của các từ cao ngất, cheo leo, hoang vu.
• Nêu được công dụng của từ điển: cung cấp thông tin về từ loại, cách sử dụng từ qua ví dụ và giúp hiểu nghĩa của từ.

2. Năng lực chung

• Tự chủ và tự học: chủ động đọc hướng dẫn, tự tra và tìm nghĩa của từ trong từ điển.
• Giao tiếp và hợp tác: trao đổi nhóm, cùng thực hành tra từ và tham gia trò chơi, lắng nghe và nhận xét ý kiến của bạn.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: vận dụng các bước tra từ điển để tự tìm nghĩa những từ mới gặp trong học tập.

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ: kiên trì tra cứu, hoàn thành các bài tập và trò chơi.
• Yêu tiếng Việt: có thói quen dùng từ điển để hiểu đúng và dùng đúng từ ngữ.

II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1. Giáo viên:

• Kế hoạch bài dạy; sách giáo khoa Tiếng Việt 4 tập 1 (mục Luyện từ và câu: Cách dùng và công dụng của từ điển, trang 64, 65).
• Một số cuốn từ điển tiếng Việt dành cho học sinh tiểu học cho các nhóm thực hành tra từ; phiếu học tập; bảng nhóm; thẻ từ cho trò chơi bảng chữ viết tắt.
• Nếu có tivi hoặc máy chiếu thì trình chiếu phần Hướng dẫn sử dụng, bảng chữ viết tắt và các bước tìm nghĩa của từ; nếu không thì dùng bảng phụ đã ghi sẵn.

2. Học sinh:

• Sách giáo khoa Tiếng Việt 4 tập 1; vở ghi; bút.
• Chuẩn bị từ điển tiếng Việt (nếu có) và đọc trước mục Luyện từ và câu trang 64, 65.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU

Hoạt động 1: Mở đầu (Khởi động) (khoảng 4 phút)

a. Mục tiêu: tạo hứng thú và gợi nhu cầu tra cứu để dẫn vào bài về cách dùng và công dụng của từ điển

b. Cách tiến hành:

Giáo viên: - Nêu tình huống: khi gặp một từ chưa hiểu nghĩa, em thường làm gì để biết nghĩa của từ đó. - Cho học sinh xem một cuốn từ điển tiếng Việt và hỏi các em đã từng dùng từ điển chưa, dùng để làm gì. - Ghi nhanh vài ý kiến của học sinh lên bảng, khen những cách làm hợp lí. - Dẫn dắt: để tìm nhanh và đúng nghĩa của từ, cần biết cách dùng từ điển; giới thiệu bài Cách dùng và công dụng của từ điển.

Học sinh: - Suy nghĩ và nêu cách mình thường làm khi gặp từ chưa hiểu nghĩa (hỏi người lớn, đoán theo câu, tra từ điển...). - Quan sát cuốn từ điển, chia sẻ hiểu biết của mình về từ điển. - Nghe bạn nêu ý kiến và bổ sung. - Chuẩn bị tâm thế bước vào bài học mới.

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (Khám phá)

a. Mục tiêu: đọc hiểu hướng dẫn sử dụng từ điển và thực hành các thao tác chọn, đọc hướng dẫn, đọc bảng chữ viết tắt và tra từ

a. Mục tiêu: nắm được các bước tìm nghĩa của một từ trong từ điển qua ví dụ tìm nghĩa từ bình minh

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành (khoảng 12 phút)

a. Mục tiêu: tra nghĩa của các từ cao ngất, cheo leo, hoang vu và xác định đúng công dụng của từ điển

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm (khoảng 5 phút)

a. Mục tiêu: vận dụng cách tra từ điển để tự tìm nghĩa những từ mới gặp trong học tập và đời sống